El Cezeri'nin Robotları
05/04/2022
el cezeri ve robotlar
matematikkafe.com
El Cezeri'nin Robotları
Cezeri (1136 - 1206)
Elektrik kullanmadan sadece su ve mekanik parçalarla çalışan makineler yapan Cizreli İsmail Ebul İz Bin El-Cezeri, sibernetiğin ilk adımlarını atan ve ilk robotu yapıp çalıştıran bilim insanı olarak kabul edilir. Şimdiki Mardin, Cizre’de Cezeri hükümdarının büyük takdirini toplar ve çalışmalarının bir kitapta toplanması istenir.
"Makine Yapımında Yararlı Bilgiler ve Uygulamalar" adlı eseri, bu alanda yazılmış en ünlü ve en mükemmel kitaptır. Bu kitabın özgün kopyası günümüze kadar ulaşamadıysa da, bilinen 15 kopyasından 10'u Avrupa'nın farklı müzelerinde, 5 tanesi Topkapı ve Süleymaniye kütüphanelerinde yer almaktadır.
Cezeri, kitabında 50 aracın ayrıntılı tasarımını verir. Bu araçların 6'sı su saati, 4'ü mumlu saat, 6'sı ibrik, 7'si eğlence amaçlı kullanılan çeşitli otomatlar, 3'ü abdest almak için kullanılan otomat, 4'ü kan alma teknesi, 6'sı fıskiye, 4'ü kendinden ses çıkaran araç, 5'i suyu yukarı çıkartan araç, 2'si kilit, 1'i açı ölçer, 1'i kayık su saati ve Amid kentinin kapısıdır... O bu araçları geliştirmekle kalmaz, bu araçlarda kullanılan özel parçaları da çok daha dakik ve hassas hâle getirir.
"Makine Yapımında Yararlı Bilgiler ve Uygulamalar" adlı eseri, bu alanda yazılmış en ünlü ve en mükemmel kitaptır. Bu kitabın özgün kopyası günümüze kadar ulaşamadıysa da, bilinen 15 kopyasından 10'u Avrupa'nın farklı müzelerinde, 5 tanesi Topkapı ve Süleymaniye kütüphanelerinde yer almaktadır.
Cezeri, kitabında 50 aracın ayrıntılı tasarımını verir. Bu araçların 6'sı su saati, 4'ü mumlu saat, 6'sı ibrik, 7'si eğlence amaçlı kullanılan çeşitli otomatlar, 3'ü abdest almak için kullanılan otomat, 4'ü kan alma teknesi, 6'sı fıskiye, 4'ü kendinden ses çıkaran araç, 5'i suyu yukarı çıkartan araç, 2'si kilit, 1'i açı ölçer, 1'i kayık su saati ve Amid kentinin kapısıdır... O bu araçları geliştirmekle kalmaz, bu araçlarda kullanılan özel parçaları da çok daha dakik ve hassas hâle getirir.
Örneğin; bu tip araçlarda kullanılmak üzere çok hassas kefeler hazırlar. Cezeri'nin yaptığı kefe, ortası geniş, kenarlarına doğru darlaşan, bir yarım kayık kap şeklindedir. Alt kenarı yakınına açılmış iki delikten bir mil geçer ve kefe bu milin üzerinde hareket eder. Kefenin arkası, su ile doldurulduğunda dengede kalacak biçimde ağırlaştırılır. Eğer kapasitesinden bir damla daha fazla su ilave edilirse ucu öne doğru eğilir ve boşaldıktan sonra denge konumuna gelir. Bu derece hassas kefeleri ilk defa Cezeri yapmıştır.
Cezeri yapacağı cihazların önce kâğıttan maketlerini inşa ederek geometri kurallarından yararlanır.
İlk hesap makinesinden asırlar önce aynı sistemle çalışan benzer bir mekanizmayı da Cezeri'nin geliştirdiği bilinmektedir.
İlk hesap makinesinden asırlar önce aynı sistemle çalışan benzer bir mekanizmayı da Cezeri'nin geliştirdiği bilinmektedir.
Hazırlayan: matematikkafe.com
El-Cezeri nin yaptığı robot nedir?, Dünyadaki ilk robot nedir?, Ilk robotu kim icat etti?, Dünyadaki ilk robot nerede yapılmıştır?, Ilk robot ne zaman yapılmıştır?